عزيز دولت آبادى

مقدمه 6

سخنوران آذربايجان ( از قطران تا شهريار ) ( فارسي )

فعل بياورد و در حدود امكانات ناچيز خود وظيفه‌اى را كه برعهده دارد انجام بدهد . نشريات مؤسسه كه تجلى كوشش همكاران ما بشمار مىرود در زمينهء تاريخ و زبان و ادبيات و ديگر مظاهر فرهنگ و معارف ايرانى اعم از تأليف و تحقيق و تصحيح انتقادى متون نظم و نثر و ترجمهء آثار و تأليفات مفيد ديگران در سلسله‌هاى مخصوص انتشار مىيابد . شعر فارسى يكى از مظاهر بسيار مهم ادبيات و فرهنگ و ذوق و هنر ايرانى و داراى مختصات و مزاياى منحصر به فرد است . خوگرى طبيعت ايرانى با شعر فارسى تا جايى است كه شناخت صفات شعر فارسى را براى ما ايرانيان دشوار مىسازد و همچنان‌كه انسان از شناخت ژرف جسم و جان خويشتن محروم است يك ايرانى نيز در عين حال بهره‌مندى فطرى و التذاذ كلى از شعر فارسى قادر به احساس ويژگيهاى آن نيست . شعر فارسى مجموعه و تركيبى شگفت‌انگيز از هماهنگيهاى وزنى و آهنگى و تناسبهاى باريك معنوى و لفظى است و قالبى سحرآميز براى انواع مسائل و موضوعها و مضامين و تخيلات و تجليات گوناگون ذوق و انديشه بشمار مىرود . و با سنتهاى خود در جنب زبان گفتار و نثر زبانى ديگر با نيرو و بلاغتى بيشتر و محدوديتى كمتر به وجود آورده است . روى هم رفته مىتوان اين عقيدهء فلسفى را اظهار داشت كه اگر زبان گفتار و نثر وسيلهء بيان مفاهيم و معانى سطحى و ظاهرى و محافظه‌كارانه باشد زبان شعر وسيله يا بهانهء صراحت و طغيان روحى و جلوه‌گاه « وجدان ناخودآگاه فردى و اجتماعى » و احساسات بىپيرايه و تلقى خالصانه نسبت به مسائل محسوب مىشود . تأثير شعر فارسى در زبان فارسى داراى جنبه‌ها و كيفيتهاى مثبت و منفى است ، يعنى از يك‌سوى امتزاج خارق‌العادهء زبان گفتار و نثر با عناصر شعرى بر ظرفيت و رسايى زبان افزوده و ازسوىديگر همين نفوذ و تأثير و ايجاد چارچوبهء مشخص و شيوهء ممتاز براى طرز تعبير و بيان از تحول طبيعى زبان فارسى تا حدى جلوگيرى كرده است . بررسى عميق كليهء ديوانهاى سخنوران ايران در حكم بررسى كليهء آثار و مواد ادبى و فلسفى و علمى و دينى و مذهبى و روايات و افسانه‌ها و نوادر وقايع تاريخ ايران و اسلام است و مسلما جزئيات مسائل اجتماعى و وقايع تاريخى و رسوم و آداب و سنن مردم ايران آن‌چنان‌كه در ديوانهاى شعر و همچنين آثار ادبى و عرفانى منعكس است در كتابهاى مدون و